Gıdalara Asitlik Veren Gıda Katkı Maddeleri

Gıdalarda kullanılan katkı maddeleri nelerdir? Gıdalarda kullanılan asit yapıcı katkı maddeleri hangileridir? Katkı maddeleri nasıl ve ne kadar kullanılır?

Gıdalarda kullanılan asit yapıcı asitlik sağlayıcı katkı maddeleri hangileridir? Bu katkı maddeleri nasıl ve ne kadar kullanılır, asitlik veren katkı maddeleri nasıl elde edilir?

Avrupa Birliği Komisyonu tarafından gıdalarda katkı maddesi olarak kullanımına izin verilen Asitlik Sağlayıcı Katkı Maddelerinin listesi aşağıda yer almaktadır.

  

 

Avrupa Birliği Ülkelerinde Kullanımı Serbest Olan Gıda Katkı Maddeleri Listesi

 

 

ASİTLİK SAĞLAYICILAR

 

ENumarası

İsim

Kullanımına İzin Verilen Maksimum Miktar

Kabul edilebilir günlük alım miktarı

Elde Edildiği Kaynak
(Doğal / Yapay)

Kullanıldığı Gıdalar

Yan Etkileri

E500

Sodyum karbonatlar

QS

Belirlenmemiştir

Deniz suyu yada tuzdan üretilen doğal bir mineraldir.

Sofra tuzları, baharat tozları, kek karışımları, hazır çorbalar, toz şekerler ve hububat ürünlerinde asitlik düzenleyici, alkali ve yükseltici ajan olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E501

Potasyum karbonatlar

QS,  5 g/L (şarap)

Belirlenmemiştir

Potasyum klorürden üretilen doğa bir mineraldir.

Birçok farklı üründe asitlik düzenleyici, alkali ve hacim arttırıcı olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E503

Amonyum karbonatlar

QS

Belirlenmemiştir

Amonyum sülfat ve kalsiyum karbonattan üretilen doğal bir mineraldir.

Birçok farklı üründe asitlik düzenleyici, alkali, ve hacim arttırıcı olarak kullanılır.

Sindirimden sonra midede gaz oluşturması dışında bilinen yan etkisi yoktur.

E504

Magnezyum karbonatlar

QS (olgunlaştırılmış peynir)

Belirlenmemiştir

Magnezyum hidroksitten sentetik olarak ya da doğal olarak da oluşabilen bir mineraldir.

Sofra tuzları, baharat tozları, kek karışımları, hazır çorbalar, toz şekerler ve hububat ürünlerinde asitlik düzenleyici, alkali ve topaklanmayı engelleyici olarak kullanılır.

Yüksek konstrasyonların rol oynadığı laksatif etki dışında bilinen yan etkisi yoktur.

E507

Hidroklorik asit

QS

Belirlenmemiştir

Midemizde de bulunan doğal bir asittir. Tuz ve sülfirik asitten üretilir.

Peynirlerde ve birada asitlik düzenleyici olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E508

Potasyum klorür

QS

Belirlenmemiştir

Doğal tuz, deniz tuzu ve kaya tuzundan elde edilir.

Birçok tuzsuz/sodyumsuz/düşük sodyumlu üründe tuz yerine kullanılır.

Kötü lezzet ve tat hariç, gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E509

Kalsiyum klorür

QS (reçel, marmelat, sürülebilir meyveler, düşük kalorili ürünler, olgunlaştırılmış peynir)

Belirlenmemiştir

Doğal tuz, deniz tuzu ve kaya tuzundan elde edilir.

Meyve ve sebzelerde dayanıklılığı arttırmak ve metalleri bağlamak için birçok üründe ve gıda takviyelerinde kalsiyum kaynağı olarak da kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E511

Magnezyum klorür

QS

Belirlenmemiştir

Doğal tuz, deniz tuzu ve kaya tuzundan elde edilir.

Sterilize sebzelerde asitlik düzenleyici olarak kullanılır.

Laksatif etkiye neden olur.

E512

Kalay klorür

25 mg/kg (kuşkonmaz konservesi)

Vücut ağırlığı üzerinden 2 mg/kg

Kalay ve hidroklorik asitten elde edilir.

Bezelye ve kuşkonmaz konservesinde stabilizatör olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E513

Sülfürik asit

QS

Belirlenmemiştir

Sülfür dioksit, oksijen ve sudan hazırlanır.

Bira ve peynirlerde asit ve asitlik düzenleyici olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E514

Sodyum sülfatlar

QS

Belirlenmemiştir

Tuz ve sülfirik asitden hazırlanır.

Sakızda dolgu ajanı olarak, birada stabilizatör olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E515

Potasyum sülfatlar

QS

Belirlenmemiştir

Potasyum tuzları ve sülfirik asitden hazırlanan doğal bir mineraldir.

Bira ve düşük sodyumlu ürünlerde mayalanma için kullanılan suyun muamelemesi için tuz yerine kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E516

Kalsiyum sülfat

QS

Belirlenmemiştir

Kalsiyum ve sülfirik asitten hazırlanan doğal bir mineraldir.

Birçok üründe stabilizatör ve metal bağlayıcı ajan olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E517

Amonyum sülfat

QS (tüm gıda katkı maddeleri için taşıyıcı olarak kullanıldığında), 50 mg/L (tüm içeceklerde), 100 mg/kg (içecekler hariç tüm gıdalarda)

Belirlenmemiştir

Amonyum tuzları ve sülfürik asitten hazırlanan doğal bir mineraldir.

Fırıncılıkclık ve şekerleme ürünlerinde stabilizatör, tampon ve hacmi arttırıcı olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E520

Alüminyum sülfat

30 mg/kg (yumurta akı), 200 mg/kg (şekerlendirilmiş, kristalize edilmiş ve parlatılmış meyve ve sebzeler)

Belirlenmemiştir

Doğal mineralden saflaştırılır.

Bira ve sebze turşularında proteinlerin çöktürülmesinde kullanılır.

Alüminyum, B vitaminlerinin yükseltgenmesini engeller. Yüksek konsantrasyonları karaciğer fonksiyonlarını etkileyebilir. Bununla beraber gıdalarda kullanılan konsantrasyonları çok düşüktür.

E521

Alüminyum sodyum sülfat

30 mg/kg (yumurta akı), 200 mg/kg (şekerlendirilmiş, kristalize edilmiş ve parlatılmış meyve ve sebzeler)

Belirlenmemiştir

Doğal alüminyum sülfattan elde edilir.

Un, peynir ve şekerlemelerde asit düzenleyici ve ağartıcı ajan olarak kullanılır.

Alüminyum, B vitaminlerinin yükseltgenmesini engeller. Yüksek konsantrasyonları karaciğer fonksiyonlarını etkileyebilir. Bununla beraber gıdalarda kullanılan konsantrasyonları çok düşüktür.

E522

Alüminyum potasyum sülfat

30 mg/kg (yumurta akı), 200 mg/kg (şekerlendirilmiş, kristalize edilmiş ve parlatılmış meyve ve sebzeler)

 

 

Yumurta beyazında istenilen kıvamı sağlamak için kullanılır.

 

E523

Alüminyum amonyum sülfat

30 mg/kg (yumurta akı), 200 mg/kg (şekerlendirilmiş, kristalize edilmiş ve parlatılmış meyve ve sebzeler)

Vücut ağırlığı üzerinden 0,6 mg/kg

Doğal alüminyum sülfattan elde edilir.

Yüksek sıcaklıkta pişirilen Fırıncılık ürünlerinde ve kabartma tozlarında asit kaynağı olarak kullanılır.

Alüminyum, B vitaminlerinin yükseltgenmesini engeller. Yüksek konsantrasyonları karaciğer fonksiyonlarını etkileyebilir. Bununla beraber gıdalarda kullanılan konsantrasyonları çok düşüktür.

E524

Sodyum hidroksit

QS (reçel, marmelat, sürülebilir meyveler, düşük kalorili ürünler)

Belirlenmemiştir

Doğal tuzlardan elde edilir.

Fırıncılık ürünleri, kakaolu ürünler, siyah zeytin ve birçok farklı üründe asitlik düzenleyici olarak kullanılır. Endüstride meyvelerin kabuklarının soyulmasında, siyah zeytin ve karamel hazırlanmasında dahi kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E525

Potasyum hidroksit

QS

Belirlenmemiştir

Doğal tuz olan potasyum klorürden elde edilir.

Fırıncılık ürünleri, kakaolu ürünler, siyah zeytin ve birçok farklı üründe asitlik düzenleyici olarak kullanılır. Endüstride meyvelerin kabuklarının soyulmasında, siyah zeytin ve karamel hazırlanmasında dahi kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E526

Kalsiyum hidroksit

QS

Belirlenmemiştir

Doğal tuz olan kalsiyum oksitden elde edilir.

Kalsiyum hidroksit çözeltisi, yumurtalarda koruyucu olarak kullanılabilir. Dondurulmuş ürünlerde asitlik düzenleyici olarak, yumurtalarda koruyucu olarak, peynir, kakao ürünleri, şarap, hindistancevizi, tatlı donmuş ürünler ve kurutulmuş balıklarda asitlik düzenleyici olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E527

Amonyum hidroksit

QS

Belirlenmemiştir

Amonyak ve sudan elde edilir.

Karamel üretiminde, yumurta ve kakao ürünlerinde asitlik düzenleyici olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E528

Magnezyum hidroksit

QS

Belirlenmemiştir

Doğal minerallerden elde edilir.

Peynirde rennet arttırıcı, konservelerde sebzelerin rengini korumada stabilizatör olarak kullanılır. Asitlik düzenleyici özelliği vardır.

Yüksek miktarlarda tüketilirse laksatif etki oluşturabilir.

E529

Kalsiyum oksit

QS

Belirlenmemiştir

Kireçtaşından elde edilir.

Birçok üründe asitlik düzenleyici olarak kullanılır. Ayrıca, sosisler için kılıf hazırlamada kullanılır (koruyucu olarak, dolgu değil).

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E530

Magnezyum oksit

QS

Belirlenmemiştir

Farklı minerallerden elde edilir.

Kakao ürünleri ve Fırıncılık ürünlerinde asitlik düzenleyici ve topaklanmayı engelleyici olarak kullanılır.

Yüksek miktarlarda tüketilirse laksatif etki oluşturabilir.

E535

Sodyum ferrosiyanit

20 mg/kg (tuz ve tuz yerine geçen maddeler)

Vücut ağırlığı üzerinden 25 mg/kg

Hidrojen ferrosiyanit ve sodyum hidroksitten elde edilir.

Sofra tuzları, baharat tozları, kek karışımları, hazır çorbalar, toz şekerler ve hububat ürünlerinde metal bağlayıcı ve topaklanmayı engelleyici ajan olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur. Güçlü sarı renginden dolayı kullanımı çok sınırlıdır.

E536

Potasyum ferrosiyanit

20 mg/kg (tuz ve tuz yerine geçen maddeler)

Vücut ağırlığı üzerinden 25 mg/kg

Hidrojen ferrosiyanit ve potasyum hidroksitten elde edilir.

Sofra tuzları, baharat tozları, kek karışımları, hazır çorbalar, toz şekerler ve hububat ürünlerinde topaklanmayı engelleyici ajan olarak ve kırmızı şaraptan bakırın uzaklaştırılmasında kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E538

Kalsiyum ferrosiyanit

20 mg/kg (tuz ve tuz yerine geçen maddeler)

Vücut ağırlığı üzerinden 25 mg/kg

Hidrojen ferrosiyonit ve kalsiyum hidroksitten elde edilir.

Sofra tuzları, baharat tozları, kek karışımları, hazır çorbalar, toz şekerler ve hububat ürünlerinde topaklanmayı engelleyici ajan olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E541

Sodyum alüminyum difosfat

1 g/kg (hafif Fırıncılık ürünleri)

Vücut ağırlığı üzerinden 0,6 mg/kg

Sentetik olarak alüminyum, fosforik asit ve sodyum hidroksitten elde edilir.

Fırıncılık ürünlerinde düşük sıcaklıklarda yavaş Fırıncılıklama işlemi için, alkali formu işlenmiş peynirlerde emülgatör olarak kullanılır.

Alüminyum, kalsiyum ve fosforun vücutta tutulmasını azaltır. Konsantrasyonları E541'den genellikle düşük olduğu için hiçbir etki beklenmez.

E551

Silikon dioksit

QS (çikolata hariç şekerlemeler, pirinç, salam ve sosislerde yüzey uygulamalarında, sakız),  10 g/kg (kuru toz gıdalar, gıda takviyeleri, dilimlenmiş veya rendelenmiş peynirler), 30 g/kg (çeşnili maddeler), 50 g/kg (aroma vericiler)

Belirlenmemiştir

Doğal kumdan üretilir.

Bira ve şarap üretiminde maya ve proteinlerin uzaklaştırılması ve köpüklenmeyi önleyici ajan olarak. Birçok kurutulmuş üründe topaklanmayı engelleyici ajan olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E552

Kalsiyum silikat

QS (Emülsifiyerler renk gıda katkı maddeleri için taşıyıcı olarak kullanıldığında, sakızların dış yüzeylerinde)

Belirlenmemiştir

Kireçtaşı ve özel kumdan üretilir.

Sofra tuzları, baharat tozları, kek karışımları, hazır çorbalar, toz şekerler ve hububat ürünlerinde yaygın olarak topaklanmayı engelleyici ajan olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E553

Magnezyum silikatlar

QS (Emülsifiyerler renk gıda katkı maddeleri için taşıyıcı olarak kullanıldığında, sakızların dış yüzeylerinde, sosislerin dış yüzeyinde)

Belirlenmemiştir

Magnezyum sülfat ve sodyum silikattan ya da talk, lületaşı, sabuntaşı gibi minerallarden üretilir.

Topaklanmayı engelleyici ajan ve dolgu ajanı olarak kullanılır. Çoğunlukla kozmetik sektöründe kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E554

Sodyum alüminyum silikat

15.000 mg/kg (yağda çözünen vitamin preparatlarında)

Belirlenmemiştir

Farklı doğal minerallerden üretilir.

Birçok kurutulmuş üründe topaklanmayı engelleyici ajan olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E555

Potasyum alüminyum silikat

Belirlenmemiş

Belirlenmemiştir

Farklı doğal minerallerden üretilir .

Kurutulmuş ürünlerde topaklanmayı engelleyici ajan olarak nadiren kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E556

Kalsiyum alüminyum silikat

10.000 mg/kg (peynir altı suyu tozu ve peynir altı suyu ürünleri), 15.000 mg/kg (toz şeker)

Belirlenmemiştir

Farklı doğal minerallerden üretilir .

Sofra tuzları, baharat tozları, kek karışımları, hazır çorbalar, toz şekerler ve hububat ürünlerinde yaygın olarak topaklanmayı engelleyici ajan olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E558

Bentonit

Belirlenmemiş

Belirlenmemiştir

Volkanik kaynaklı doğal kil çeşitleridir.

Meyve suyu preperatlarında durultma ajanı olarak, birçok gıdada topaklanmayı engelleyici ajan ve emülgatör olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E559

Alüminyum silikat (Kaolin)

10.000 mg/kg (peynir altı suyu tozu ve peynir altı suyu ürünleri),

Belirlenmemiştir

Genellikle alüminyum minerallerinin (feldspar gibi) hava tesiriyle oluşturduğu beyaz kil formudur.

Hazır kahve, süt tozu, sofra tuzları, baharat tozları, kek karışımları, hazır çorbalar, toz şekerler ve hububat ürünlerinde yaygın olarak topaklanmayı engelleyici ajan ve aroma taşıyıcı olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E570

Yağ asitleri

QS

Belirlenmemiştir

Katı yağın bir parçasıdır. Ticari olarak pamuk tohumu yağından hazırlanır. Hayvansal kaynaklardan elde edilemez.

Sakızlarda plastizizer, tereyağında lezzet verici, Fırıncılık ürünlerinde topaklanmayı engelleyici ajan olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E574

Glukonik asit

QS

Vücut ağırlığı üzerinden 50 mg/kg

Mantarlar tarafından şekerden üretilir.

Meyve suları ve jelatin tozunda meal bağlayıcı olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E575

Glukonodeltalakton

QS (olgunlaştırılmış peynir, yaş makarna)

Belirlenmemiştir

Bakteriler tarafından şekerden üretilir.

Birçok farklı üründe metal bağlayıcı olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E576

Sodyum glukonat

QS

Vücut ağırlığı üzerinden 50 mg/kg

Glukonik asidin sodyum tuzudur.

Birçok farklı üründe metal bağlayıcı olarak kullanılır. Mayalar için besin olarak da kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E577

Potasyum glukonat

QS

Vücut ağırlığı üzerinden 50 mg/kg

Glukonik asitin potasyum tuzudur.

Birçok farklı üründe metal bağlayıcı olarak kullanılır. Mayalar için besin olarak da kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E578

Kalsiyum glukonat

QS

Vücut ağırlığı üzerinden 50 mg/kg

Glukonik asitin kalsiyum tuzudur.

Puding tozu, muhallebi, konserve sebzeler ve Fırıncılık ürünlerinde topaklanmayı engelleyici ajan ve konserve sebzelerde yapı güçlendirici olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E579

Ferroglukonat

150 mg/kg (oksidasyonla karartılan zeytinler)

Vücut ağırlığı üzerinden 0.8 mg/kg

Glukonik asitin demir tuzudur.

Zeytinlerde renklendirici, gıda takviyelerinde demir takviyesi olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

E585

Ferrolaktat

150 mg/kg (oksidasyonla karartılan zeytinler)

Vücut ağırlığı üzerinden 0.8 mg/kg

Laktik asitin demir tuzudur.

Bebek maması formülasyonlarında demir takviyesi olarak kullanılır.

Gıdalarda kullanılan konsantrasyonlarda bilinen yan etkisi yoktur.

(1)

Jelleştirilmiş gıdalarda kullanılamaz.

(2)

Tekrar sulandırılmak üzere hazırlanan, suyu alınmış gıdalarda kullanılamaz.

(3)

Dolgulu şekelermelerde kullanılamaz.

mg/kg

Herhangi bir gıda maddesinin 1 kg ağırlığı için kullanılabilicek maksimum ağırlıktaki gıda katkı maddesinin mg cinsinden değeri. (Örnek: 50 mg/kg izin verilen Gıda Katkı Maddesi, 0,5 kg ağırlığındaki bir gıdada bulunması gerekn katkı maddesi miktarı en fazla 25 mg (0,5x50=25 mg)'dır.

QS

Quantum Satis; Katkı maddesinin besine katılacağı maksimum düzey belirtilmemiştir. Kullanımı miktara bağlı olmadan güvenli kabul edilen gıda katkı maddeleri için verilir.

yemekkulubum.com Tablo 3-13 – Avrupa Birliği Ülkelerinde Kullanımı Serbest Olan Gıda Katkı Maddeleri Listesi – Asitlik Sağlayıcılar

Kaynak 1 : EU Commision Regulation, No: 1129/2011, Official Journal of the Eurpoen Union, L295, Volume 54, 2011,November 12th.

Kaynak 2 : Codex Alimantarius Commision, Class Names and the International Numbering System for Food Additives, CAC/GL 36-1989

Kaynak 3 :  Türk Gıda Kodeksi, Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği,

Kaynak 4 : www.food-info.net

 

Hazırlayan: Gıda Müşavirim

Top