Bazal Metabolizma Hızı Nedir BMR-BMH Nasıl Ölçülür

bazal metabolizma nedir, bazal metabolizma hızı nasıl ölçülür, nasıl hesaplanır, bazal metabolizma hızını (BMR) etkileyen faktörler nelerdir, neler etkiler

Bazal Metabolizma Hızı Nedir? BMR Nasıl Ölçülür?

Bu yazımızda, bazal metabolizma nedir, bazal metabolizma nasıl ölçülür, nasıl hesaplanır, bazal metabolizma hızını (BMR) etkileyen faktörler nelerdir, bazal metabolizma hızını neler etkiler, bazal metabolizma hızı herkeste farklı mı vb. konular hakkında bilgi alabilirsiniz.

  

Bazal Metabolizma Nedir?

Bazal Metabolizma; vücudumuzun canlılığını sürdürebilmesi için ihtiyaç duyduğu minimum enerji miktarına verilen isimdir. Bazal metabolizma, bazal metabolizma hızı ya da oranı (BMR) şeklinde hesaplanır ve adlandırılır. Bazal Metabolizma Hızı (BMR) 25 oC oda sıcaklığında, 10-12 saat boyunca hiçbir şey tüketmemiş, tamamen aç ve uyanık halde, zihnen ve bedenen 8 saat boyunca hiçbir şey yapmamış, yatay pozisyonda dinlenme sırasında olan vücut için gerekli olan enerji miktarı olarak ölçülür ve 24 saat için hesaplanır. Başka bir ifade ile hiçbir şey yapmadan, hareket etmeden, yalnızca iç organlarımızın çalışması için vücudumuzun ihtiyaç duyduğu enerji miktarını temsil eder. 

Bazal metabolizma hızı her insanda aynı değildir. Her insanda farklıdır. Bazal metabolizma hızının her insanda farklı olmasının nedenleri şunlardır:

 

Yaş: Yaş arttıkça metabolizma hızı yavaşlar

Cinsiyet: Erkeklerin metabolizması kadınlara göre daha hızlıdır

Vücut Ağırlığı: Vücut yağ oranı arttıkça metabolizma hızı yavaşlar

Vücut Yüzey Alanı: Arttıkça metabolizma hızı yavaşlar

Büyüme Durumu: Özellikle 0-1 yaş arası metabolizma hızı en yüksek seviyededir. Metabolizma hızı yaş ilerledikçe yavaşça azalır. Ancak 30 yaşından itibaren daha belirgin bir şekilde düşüş görülür.

Kas Yapısı: Kas oranı arttıkça metabolizma hızı artar

Gebelik ve Emziklilik Durumu: Söz konusu ise metabolizma hızı artar

Menstruasyon Dönemi: Özellikle yumurtlama anından 1 hafta önce en düşük 1 hafta sonra en yüksek düzeydedir. 

Hormon Seviyesi: Her hormonun salgılanmasına göre farklılık gösterir ancak genel olarak hormonların fazla salgılanması metabolizma hızı arttırma eğilimindedir

Uyku Süresi: İdeal uyku süresinden az ya da çok uyunursa metabolizma hızı yavaşlar

Vücut Isısı: 36 derecenin altına indiğinde ve 38 derecenin üzerine çıktığında metabolizma hızı artar

Ortam Isısı: Düştükçe metabolizma hızı artar

Kişinin Irkı: Siyah tenli ırkların metabolizma hızı beyaz tenli ırklara göre daha yüksektir

Tüketilen Yiyeceklerin Bileşimi: Protein içeriği arttıkça, karbonhidrat içeriği azaldıkça metabolizma hızı artar

Açlık Durumu: Uzun süreli açlıklarda metabolizma hızı yavaşlar

Stress: Yüksek stress metabolizma hızını yükseltir                        

  

Bazal metabolizma hızını etkileyen bu faktörler doğal olarak her insanın aynı zamanda toplam enerji ihtiyacını da etkilemektedir. Bazal metabolizma hızının bu kadar çok faktöre göre değişkenlik göstermesi nedeniyle her bir birey için bunu tek tek hesaplamak oldukça zor bir durumdur. Bu nedenle bazal metabolizma hızı hesabının zaman içerisinde biraz daha kolay bir hale getirilmesi ihtiyacı doğmuştur. Bilim insanları bu durumu kolaylaştırmak için bazı hesaplama yöntemleri ve formülasyonları geliştirmiştir. 

Bu hesaplama yöntemleri içerisinde en çok kullanılan 2 farklı formülasyon bulunmaktadır. Her iki yöntemde de kadın ve erkekler için bazal metabolizma hızının hesaplanması farklı formül ile yapılmaktadır. Bazal metabolizma hızının hesaplanmasında sıklıkla kullanılan formüllerden biri Harris Benedict formülüdür. 

kBMR = 655 + (9.6 x Kilo kg) + (1.8 x Boy cm) - (4.7 x Yaş)

eBMR =   66 + (13.7 x Kilo kg) + (5 x Boy cm) - (6.8 x Yaş)

 

kBMR = (10 x Kilo kg) + (6,25 x Boy cm) - (5 x Yaş) – 161

eBMR = (10 x Kilo kg) + (6,25 x Boy cm) - (5 x Yaş) + 5

 

Yukarıda verilen formüller ile bazal metabolizma hızınızı genel hatları ile belirleyebilirsiniz. Unutmayın, BMR’yi etkileyen faktörler hesaplama sonucu bulduğunuz rakamın değişmesine neden olacağından hesaplama sonrası bulacağınız BMR size fikir verici yaklaşık bir sonuç olacaktır.

 

Mithat Taş

Gıda Mühendisi

Sağlıklı Beslenme Koçu

Top