Kimyasal Maddelerin Neden Olduğu Sağlık Sorunları

Kimyasal risk nedir, kimyasal tehlike nedir, gıda zehirlenmesine neden olan kimyasallar nelerdir, gıdalardaki doğal toksinler ve toksin maddeler hangileridir.

Kimyasal Maddelerin Neden Olduğu Sağlık Sorunları

Bu yazıda; kimyasal risk nedir, gıda zehirlenmesine neden olan kimyasallar nelerdir, gıdalardaki doğal toksinler ve toksin maddeler hangileridir hakkında bilgiler yer almaktadır.

 

Kimyasal risk nedir?

Çoğunlukla bir gıda maddesinin bileşeni olmayan ve o gıda maddesinin içerisinde bulunmaması gereken sıvı, katı ve gaz halde olabilen sağlığı bozucu ve hatta ölümlere neden olan maddelere kimyasal risk denir. Kimyasal risk etmenleri çoğunlukla gıdalara dışarıdan bulaşan tehlikelerdir. Bazen gıdaların kendi yapısında bulunan maddeler bazen de gıdanın içinde bulunan mikroorganizmalar tarafından üretilen maddeler de olabilir.

Gıdalarda var olan ve sağlık sorunlarına neden olan kimyasal riskler 4 ana başlık altında inceleriz. 

  • Besinlerin doğal bileşiminde bulunanlar
  • Gıdalara imalat, depolama, taşıma, satış ve hazırlama aşamalarında çevreden bulaşanlar
  • Gıdaların imalatı, saklanması, pişirilmesi sırasında oluşan veya ilave edilenler
  • Yiyeceklerde var olan mikroorganizmalar tarafından üretilenler

 

Gıdaların doğal bileşiminde bulunan kimyasal maddeler

Her doğal ya da organik olan gıda zararsız değildir. Bazen doğal ve organik olan yiyecekler de zararlı olabilirler. Gıdaların doğal olarak yapısında bulunan bazı maddeler insan sağlığını olumsuz etkiler. Bu durum kimyasal maddenin vücudumuzun hangi bölgesine etki ettiği, bağışıklık sisteminin durumu, vücudun enzim ve elektrolit dengesi, kimyasalın türü ve miktarı gibi birçok unsurla ilişkilidir. Yapısında doğal olarak bulunan ve insanlarda sağlık sorunu oluşturan gıdalar ve maddeler şunlardır:

  • Mantar zehirlenmesi
  • Bakla zehirlenmesi (Favizim)
  • Alkaloid zehirlenmesi (Solanin, Tomatin, Teobromin)
  • Erusik Asit zehirlenmesi
  • Siyonejen zehirlenmesi
  • Goitrogen zehirlenmesi
  • Gossypol zehirlenmesi
  • Lektin zehirlenmesi
  • Latirojen zehirlenmesi
  • Deniz mahsülleri zehirlenmesi
  • Oksalat ve fitat zehirlenmesi
  • Saponin zehirlenmesi
  • Tannin zehirlenmesi
  • Proteaz İnhibitör zehirlenmesi

 

Gıdaların imalatı, saklanması, pişirilmesi sırasında oluşan veya ilave edilen kimyasal riskler

Gıdaların mutfakta hazırlanması sırasında ya da fabrikalarda üretimi esnasında normal şartlarda gıdanın yapısında olmayan ancak çeşitli nedenlerle eklenen maddeler, yiyeceklerin yapısında bulunan kimyasalların çeşitli nedenlerle başka bir kimyasal maddeye dönüşmesi sonucu ortaya çıkan risklerdir. Bu grupta yer alan risk etmenleri;

  • Akrilamidler
  • Gıda Katkı Maddeleridir.

 

Gıdalara bulaşan kimyasal riskler

Gıdaların işlenmesi, üretilmesi, hazırlanması, depolanması, pişirilmesi sırasında çeşitli yollarla yiyeceklere bulaşan risklerdir. Bu grupta yer alan maddeler;

  • Ağır Metaller
  • Radyonükleotid Maddeler
  • Polisiklik Aromatik Hidrokarbonlar (PAHs)
  • Poliklorlu Dibenzodioksinler ve Dibenzofuranlar (PCDDFs)
  • Poliklorlu Bifeniller (PCBs)
  • Temizlik kimyasalları
  • Endüstriyel kimyasal maddeler
  • Parfüm, oje, kolonya gibi kozmetik ürünleri
  • Böcekler, kemirgenler ve diğer canlıların dışkı ve kalıntıları

 

Mikroorganizmalar tarafından üretilen kimyasal riskler

Gıdaların üzerinde ve içinde bulunan bazı mikroorganizmalar kendileri hastalığa neden olurken bazıları da ürettikleri kimyasal maddeler ile hastalıklara neden olurlar. Mikroorganizmaların ürettikleri bu maddelere toksin adı verilir. Bu risk grubunda;

  • Bakteriyolojik Toksinler (Bakterilerin Üretmiş Olduğu Toksinler)
  • Biyojen Aminler:
  • Mikotosinler (Küflerin Üretmiş Olduğu Toksinler)

yer almaktadır.

Yukarıda madde madde belirtmiş olduğumuz kimyasal riskler hakkında detaylı bilgi için aşağıda yer alan konu başlıklarını inceleyebilirsiniz.

 

Hazırlayan: Gıda Müşavirim

Top