Mikroorganizmalar - Mikrobiyolojik Canlılar

Mikroorganizma nedir, mikroorganizmalar nasıl adlandırılır nasıl sınıflandırılır, kaç farklı mikroorganizma isimleri türleri ve çeşitleri nelerdir

Mikroorganizmalar - Mikrobiyolojik Canlılar

Bu yazımızda; mikroorganizma nedir, mikroskobik canlılar nelerdir, mikroorganizmalar nasıl sınıflandırılır isimleri nelerdir, mikroorganizma çeşitleri ve türleri nelerdir hakkında bilgiler yer almaktadır. 

 

Mikroorganizma nedir?

Mikroorganizma kelimesi; mikro; gözle görülemeyecek kadar küçük, organizma; canlı varlık anlamında kullanılan iki farklı kelimeden oluşmaktadır. Normal şartlarda gözümüzle göremediğimiz çok küçük canlı varlıklara mikroorganizma adı verilir. Başka bir ifadeyle mikroskobik canlılara verilen isimdir.

  

Mikroorganizmaların Sınıflandırılması

Mikroorganizmalar, mikrobiyoloji ana bilim dalı altında birçok bilim dalına ayrılmış alt bilimler ile detaylı bir şekilde incelenmektedir. Mikroorganizmalar birçok çeşit ve türü kapsadığı için sınıflandırılması çok detaylı ve derin bir konudur. Bu sebeple bu başlık altında sağlığımızı doğrudan etkileyen gıda kaynaklı mikroskobik canlıları inceleyeceğiz.

Sağlığımızı doğrudan etkileyen gıda kaynaklı mikroorganizmalar dört ana başlık altında incelenir. 

  1. Bakteriler
  2. Mayalar
  3. Küfler
  4. Virüsler

 Mikroskop Altında Mikroorganizmalar

 

Bakteriler

Bakteriler, mikroorganizmalar aleminin büyük bir kısmını oluşturan tek hücreli canlılardır. Şekil bakımdan, oksijen duyarlılığı bakımından, yaşam şartları bakımından ve başka birçok farklı özelliğe göre sınıflandırılır. Bakterilerin bir bölümü gıdalarda bozulmalara neden olurken insanlarda hastalıklara ve zaman zaman ölümlere neden olur. Sayılırı sınırları olmakla birlikte insan sağlığına faydalı bakterilerde bulunmaktadır. Bakteriler gıda kaynaklı hastalıkların en önemli sebeplerindendir. Bazıları bakteriler kendi varlıkları ile hastalığa neden olurlarken bazıları da ürettikleri toksik maddelerle hastalıklara neden olabilirler. 

  

Mayalar

Mayalar, bazı türleri tek hücreli, bazı türleri çok hücreli, çekirdek yapılı mantarlar grubuna giren çok küçük canlı varlıklardır. Mayalar, insan sağlığına zararlı ve yararlı olmak üzere iki farklı grupta toplanabilirler ancak zararlı olan mayaların sayısı oldukça azdır. İnsan sağlığına zararlı olan mayaların sayısının az olması, zararlı etkilerinin çok sık rastlanmaması ve çok tehlikeli sonuçlara neden olmaması nedeniyle gıda güvenliği kapsamında çok detaylı şekilde incelenmezler. 

Sağlığımız için faydalı mayalar, insan hayatını devam ettirebilmek için gerekli olan bir çok gıdanın elde edilmesinde (“fermantasyon” olayında) yaşamsal rol oynar. Ekmek, yoğurt, peynir, sirke, turşu, siyah zeytin, sucuk, bira, şarap fermantasyonunu (mayalanma) gerçekleştiren yararlı maya mikroorganizmalarıdır. Bazı gıdaların elde edilmesinde kullanılan mayalar şunlardır:

Ekmek Mayası......... Saccharomyces cerevisiae

Yoğurt Mayası......... Lactobacillus bulgaricus,

Peynir Mayası.......... Lactobacillus, Penicillium ve Streptococcus türleri

Bira Mayası.............. Saccharomyces cerevisiae, Saccharomyces carlsbergensis

Şarap Mayası........... Saccharomyces cerevisiae

Sirke Mayası............. Saccharomyces cerevisiae, Acetobacter aceti

Günümüzde mayalar sadece gıdaların elde edilmesinde değil ilaç ve kozmetik sektöründe de sıklıkla kullanılmaktadır.

 

Küfler 

Küfler çok hücreli yapıya sahip mikroorganizmalardır. Küfler, kuvvetli aktiviteye sahip enzimleri vasıtasıyla gıdalarda bozulmalara sebep olurlar. Bazı türleri ise mikotoksin ismi verilen toksin maddeler üreterek sağlığımızı bozmaktadır. Mikotoksinler; bakliyat, baharat, kurutulmuş meyveler ve kuruyemiş gibi gıdaların rutubetli ortamlarda uygun olmayan koşullarda depolanması neticesinde bu gıdalara bulaşabilirler ya da bu gıdalarda bulunuyorlarsa gelişebilirler. Mikotoksin içeren yemlerle beslenen hayvanların et, süt ve yumurtasını tükettiğimizde de dolaylı olarak mikotoksinlerden etkileniriz.

 

Virüsler

Virüsler, yanlızca canlı hücreleri enfekte edebilen çok küçük canlı varlıklardır. Virüslerin gıdalarda üredikleri ve çoğaldıkları çok rastlanılan bir durum değildir ancak gıdalar virüslerin taşıyıcısı konumundadırlar. Yani gıdalar, virüslerin insandan insana ya da hayvandan hayvana bulaşmasının bir yoludur. Virüsler gıdalarda var olan bakteri hücrelerini konakçı olarak kullanarak üreme ve gelişim gösterebilirler. Başka bir ifadeyle virüsler konakladığı hücreyi enfekte ederek çoğalabilirler. Bakterileri enfekte ederek çoğalabilen virüslere bakteriyofaj denilir. Virüslerin biyolojik yapısı bakteri, küf ve mayalardan çok farklı olduğu için “viroloji” bilim dalı altında incelenirler.

İnsan sağlığını olumsuz etkilediği bilenen en önemli virüsler; AIDS, deli dana (BSE), grip, domuz gribi, kuduz, kızamık, Hepatit B, kabakulak, çocuk felci vb. dir.  Virüslerin insan sağlığına olumsuz etkisini en aza indirmek için bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi gerekmektedir.

Gıda kaynaklı virüslerin en önemlileri şunlardır; Hepatit A virüsü, Hepatit E virüsü, Norwalk virüsü, Rotavirus’ tür.

  

Hazırlayan: Gıda Müşavirim

Top