Burcu Kantarcılar - Zeytinyağının Sağlık Açısından Önemi

Zeytinyağı sağlıklı mı, zeytinyağı sağlıklı beslenmemiz için gerekli mi önemli mi, zeytinyağı sağlığımız için neden önemli, ne önemi var

Zeytinyağının Sağlık Açısından Önemi

Zeytinyağı Akdeniz ikliminde yetişen ve Akdeniz insanının beslenmesinde önemli bir yere sahip sağlıklı beslenmenin çok önemli öğelerinden birisidir. Son yıllarda yapılan çalışmalar göstermektedir ki, zeytinyağı dünyanın en lezzetli yağı olduğu kadar aynı zamanda da bir şifa kaynağıdır. Meyveden sıkıldığı gibi tüketilebilen tek bitkisel yağ olduğu için de asıl lezzeti doğallığında saklıdır. Zeytinyağı, zeytin ağacının olgun meyvelerinden (Olea europea L.) soğuk pres yöntemleriyle herhangi bir kimyasal kullanılmadan elde edilen sarıdan yeşile farklı tonlarda olabilen bitkisel kaynaklı sıvı yağa verilen isimdir. Yapısının %95-99’unu trigliseritler ve serbest yağ asitleri oluşturur. Bileşimindeki yağ asitlerinin büyük bir çoğunluğunu(%75-77) tekli doymamış yağ asitleri oluşturmaktadır ve bu yağ asitlerinden zeytinyağında oleik asit(18:1 n-9) en çok bulunanıdır. LDL kolesterolünü arttırdığı bilinen doymuş yağ asitlerinin az olması da zeytinyağını sağlıklı bir yağ türü olarak öne çıkmasındaki en önemli sebeplerden bir tanesidir. Zeytinyağı bileşiminin trigliseritlerden kalan kısmını ise minör bileşenler dediğimiz fenolik maddeler, hidrokarbonlar, steroller, tokoferoller, uçucu bileşenler, yağ alkolleri vb.) oluşturmakta olup, bu bileşenler de insan sağlığının korunmasında önemli bir yer tutmaktadır. 

Sağlıklı beslenmede yeterli ve dengeli beslenmenin önemi büyüktür. Yeterli ve dengeli beslenmede amaç; bireyin besin ögelerinin her birini yeterli miktarda almasıdır. Zeytinyağı da bu beslenmede önemli bir yer tutar ancak her gıdada olduğu gibi burada da önemli olan alım miktarıdır. Faydalı olduğu için sınırsız bir şekilde tüketmek şeklinde bir yaklaşım benimsemek yanlıştır. Çünkü zeytinyağı da diğer yağlar gibi gramı başına 9 kcal vermektedir. Aşırı tüketiminde uzun vadede obezite gibi beslenme sorunları ortaya çıkabilmektedir. Sağlıklı beslenmede kişi günlük enerjinin yaklaşık %25-30’unu yağlardan sağlamalıdır, bu nedenle bu değeri aşmamakta yarar vardır. Diyette tek başına zeytinyağı tüketmek dengeli bir beslenmenin sağlanması için tek unsur değildir, Omega-3 yağ asitleri vücuda dışarıdan alınması gereken yağ asitleri olup deniz ürünlerinde bulunmaktadır. Bu sebeple günlük beslenmemizde yağlardan sağladığımız enerjiyi tek bir kaynak yerine diğer kaynaklara da bölmeliyiz.

Zeytinyağı tüketiminde tüketicilerin dikkat etmesi gereken en önemli unsur kaliteli bir üründür. Son dönemlerde gıdalarda artan hilelerin bilincinde olmalıdır tüketici. Kaliteli bir zeytinyağı tüketmek birçok etmene bağlıdır. Tarladan çatala dediğimiz –ki bu söylem artık çataldan tarlaya şeklinde de değerlendirilmektedir- dönemde başlar ve uygun teknik işlemler, depolama yöntemleri, bilinçli tarım uygulamaları, pişirme teknikleri şeklinde kriterlere bağlı olarak değerlendirilmektedir. Nihai satıcının satın aldığı zeytinyağını en etkili şekilde kullanabilmesi için:

  • İnsan sağlığına faydası için tüketen tüketicinin natürel sızma zeytinyağını tercih etmesi
  • Işık ve oksijenden koruyan bir ambalajlama yöntemini tercih etmesi
  • 18-22°C ‘de serin bir yerde saklaması
  • Yemeklere eklerken, pişirme işleminin sonuna doğru eklemesi
  • Düzenli bir şekilde kullanması ancak miktarını aşmamaya özen göstermesi
  • Doğru zeytinyağı seçiminde hassas olması gereklidir.

Zeytinyağının faydaları konusunda yapılan çalışmalarla her gün zeytinyağının yeni bir özelliği keşfedilmektedir. Tıbbi nitelikleri ve içerdiği bileşenler ile insan metabolizması üzerine etkileri yıllardır araştırılan zeytinyağının temel faydalarını maddeler halinde özetlemek istersek:

  • LDL oksidasyonunu azaltıcı etkisi ile damar sertliğini azaltmakta ve kalp krizi riskini düşürmektedir.
  • Sıcak ve soğuk tüketildiğinde mide asitliğini azaltarak gastrit veya ülsere karşı koruyucu bir rol oynamaktadır.
  • Kemik ve dişlerin gelişmesini sağlar.
  • Cilt sağlığı için kullanılabilmektedir.
  • Hücre ve dokuların yenilenmesini sağlayarak yaşlanmayı geciktirir.
  • Diyabet riski olan bireylerde daha insülin direnci aşamasında pankreas insülin salgılamasını düzenler.
  • Metabolik sendrom ve diyabet tanılı hastalarda kan şeker ve lipid düzeylerinde düzelmeyi sağlar.
  • Özellikle sızma zeytinyağında yüksek konsanstrasyonlarda bulunan polifenoller antioksidan etkiye sahip olup; meme, kolon ve rektum, prostat kanseri riskinin uzun vadede azalmasında etkilidirler.

Sonuç olarak Akdeniz Beslenme modelinde önemli bir yer tutan zeytinyağı tüketiminin, günlük enerjinin yağlardan sağlanan miktarı aşılmadan, dengeli ve yeterli bir şekilde tüketilmesi sonucunda insan sağlığı açısından faydalı sonuçlar ortaya çıkmaktadır.

 Burcu Kantarcılar

Gıda Mühendisi
Top